Sollicitatiegesprek

Als je wordt uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek zul je zenuwachtig zijn. Dit is heel normaal, want je wilt jezelf immers van je beste kant laten zien en heel graag die baan of stage hebben. Je zult merken dat als je daarom goed voorbereid bent, je minder zenuwachtig en dus beter uit de verf komt.

Zaken waar je je op kunt voorbereiden

• Wie is (of zijn) je gesprekspartner(s)?

Dit kan de directeur van een organisatie zijn, een recruiter, een toekomstige college of je toekomstige manager bijvoorbeeld. Onthoud dat iedereen een andere agenda heeft. Een toekomstige manager wil vast graag weten hoe jij in het team past, een directeur hoe jij tegen de visie van het bedrijf aan kijkt en een recruiter stelt je wellicht vragen over je sterke kanten. 

Zoek je gesprekspartner(s) op via Google of LinkedIn en probeer in te schatten wat zijn van je zouden willen weten.

• Hoe vindt het gesprek plaats?

Is het een ‘face to face’ gesprek bij het bedrijf? Een telefonisch interview of online? Of is het misschien een case interview, waarbij je een casus moet oplossen.Let op: de tips die je krijgt, zijn op alle vormen van een gesprek in meer of mindere mate van toepassing. Er is aparte aandacht voor een online gesprek.

• Is het een eerste, tweede of wellicht derde gesprek?

Een eerste gesprek kan meer een kennismaking zijn en bij een tweede of derde gesprek, ga je meer de diepte in.

• Welke vragen kun je verwachten?

Check de lijst met voorbeeldvragen om een idee te krijgen wat je kunt verwachten.

• Wat is jouw verhaal?

‘Noem eens een sterke eigenschap?’ ‘Heb je weleens stress gehad?’ zijn vragen die je tijdens een gesprek kunt verwachten. Meestal gevolgd door ‘Heb je daar een voorbeeld van?’

‘Vertel eens over jezelf’ zou ook zomaar aan bod kunnen komen en misschien wel in de eerste minuten van je gesprek.

Wat wil je over jezelf vertellen en welke voorbeelden wil je gebruiken om je competenties duidelijk te maken bijvoorbeeld? Meer informatie kun je vinden op de pagina over elevator pitch.

• Praktische zaken
  • Wanneer en hoe laat word je verwacht?
  • Wat is de locatie, je reisafstand en hoe ga je naar het gesprek toe?
  • Heb je de contactgegevens, stel je trein heeft vertraging?
  • Weet je wat gepaste kleding is voor het gesprek en/of de betreffende organisatie?
  • Vergeet niet je cv en motivatiebrief mee te nemen.

Het lijken misschien kleine dingen, maar ze kunnen voor enorm veel stress zorgen als het misgaat.

Als je een antwoord geeft, bedenk dan een voorbeeld! 
Als je niet weet wat te zeggen, stel dan zelf een vraag: 

• Wat bedoelt u met deze vraag?
• Is het relevant voor de functie?
• Ik begrijp u niet, kunt u specifieker zijn? 

Over jezelf

• Vertel  eens iets over jezelf / Wat kun je ons over jezelf vertellen?
• Wat doe je in je vrije tijd? Leid ons door je CV
• Wat zijn je sterke punten?
• Wat zijn je zwakke punten?
• Als we je beste vriend(in) zouden bellen; wat zou hij/zij over je vertellen?
• Welke interesses heb je?
• Wie krijgen we in huis als we jou aannemen? 

Opleiding

• Waarom heb je juist voor die opleiding gekozen?
• Welke vakken spraken je het meeste of het minste aan en waarom?
• Wat houdt je opleiding in?
• Waarom heb je zo lang over je studie gedaan?
• Waarom heb je (geen) extra vakken gevolgd?
• Wat wil je nog meer leren?
• Waarom heb je je opleiding niet afgemaakt? 

Motivatie voor de organisatie

• Wat weet jevan onze onderneming?
• Weet je wie onze concurrenten zijn?
• Waarom wil je voor ons komen werken?
• Welke trends denk je dat het belangrijkst zijn voor een onderneming als de onze?
• Hoe denk je iets te kunnen verbeteren in ons bedrijf? 

Motivatie voor de functie

• Wat kun je ons bieden dat anderen niet hebben? Wat vind je het aantrekkelijkst van deze baan? Wat vind je minder aantrekkelijk?
• Ben je bereid over te werken?
• Wat is volgens jou een commerciële instelling?
• Hoe omschrijf je klantgerichtheid?
• Hoe staa je tegenover vergaderen?
• Hoe doe je als klanten wensen hebben die moeilijk te verwezenlijken zijn?
• Waar hebben klanten volgens jou recht op?
• Wat doe je als je de planning niet haalt? Waarom moeten we jou kiezen?
• Je hebt niet de gevraagde ervaring, hoe ga je dit compenseren?
• Waarom solliciteer je naar deze functie?
• Wat verwacht je van deze baan?
• We denken dat je overgekwalificeerd bent voor deze baan, hoe sta jij hier tegenover?
• Hoe betrokken ben je, want niet elke dag zal uitdagend zijn? Wat vind je het belangrijkst in uw baan? Wat weet je al van deze  functie?
• Wat vind je daar zelf van? 

Jij als collega

• Welke stijl van leiderschap heb je? Wat vind je zelf de belangrijkste eigenschappen van nieuwe collega?
• Hoe voel je je als plotseling een onzekere situatie zich voordoet?
• Hoe succesvol was je naar eigen inzicht tot nu toe?
• Hoe ga je om met conflictsituaties?
• Wat maakt jou een prettige collega?
• Met welke mensen kun je absoluut niet overweg?
• Waar ben je trots op?
• Kun je improviseren?
• Kun je leiding ontvangen?
• Kun je samenwerken?
• Kun je zelfstandig werken?
• Hoe stressbestendig ben je?
• Welke kennis, vaardigheden en eigenschappen zijn voor deze baan volgens jou van belang?
• He je die vaardigheden in huis?
• Kun je een situatie beschrijven waarin jekritiek ontving?
• Hoe signaleer je problemen?
• Hoe los je problemen in het algemeen op?
• Kun je een probleemsituatie die je hebt meegemaakt beschrijven en hoe heb je die opgelost?
• Hoe denk je problemen te kunnen voorkomen?
• Hoe leg en onderhoud je contacten? Heb je wel eens gefaald in je studie of werk? Wat is er gebeurd? 

Ambitie

• Welk salaris heb je in gedachten?
• Hoe lang wil je bij ons werken?
• Wat is je doel op lange termijn?
• Waar ben je over 5 jaar?
• Waar hecht jewaarde aan in je werk?
• Waar zie je deze baan in uw loopbaan?
• Met welke verwachtingen zou  je aan deze baan beginnen? Hoe sta je tegenover werken op een lager niveau? Waar ben je naar op zoek? Een baan of een carrière? 

Als je al een baan hebt 

• Wat zijn je meest belangrijke taken?
• Wat heb je in je vorige functie(s) gedaan?
• Waarom heb je zoveel verschillende banen gehad?
• Wat is je grootste success?
• Wat heb je tot nu toe geleerd?
• Wat is het meest uitdagende in je baan?
• Wat is de reden dat je op zoek bent naar een andere baan?
• Waarom ben je ontslagen? 

Beschikbaarheid

• Op welke termijn ben je beschikbaar?
• Wanneer kun je beginnen?
• Op welke termijn denk je ingewerkt te kunnen zijn?
• Heb je nog andere sollicitaties lopen op dit moment?
• Voor een stage: hoe lang duurt je stage? Of in welke periode wil je stagelopen?
• Wat is je opzegtermijn? 

Conclusie

• Heb jij nog vragen?
• Wat is de indruk die je hebt van onze organisatie?
• Ben je bereid om te verhuizen?
• Heb je een rijbewijs?
• Heb je een auto?
• Wat vond je van dit sollicitatiegesprek?
• Is er een vraag die ik niet gesteld heb, maar die u wel verwachtte?

Onbehoorlijke vragen 

• Ben je zwanger?
• Heb je een kinderwens?
• Ben je religieus? Zo ja, welke religie?
• Ben je lid van een politieke partij? Zo ja, welke partij?
• Hoe denk je deze baan te combineren met je gezinsleven? 

En welke vragen heb jij?
Zoals gezegd, is een sollicitatiegesprek tweerichtingsverkeer en heb jij vast ook vragen.

Hieronder volgt een lijst met mogelijke vragen die je zelf kunt stellen tijdens een sollicitatiegesprek. Wees niet te bang om zelf ook vragen te stellen. Het is immers niet alleen voor het bedrijf de gelegenheid te onderzoeken of zij jou willen, maar ook voor jou de gelegenheid te onderzoeken of jij de functie ook echt wilt. Daarvoor is het belangrijk dat je een goed beeld krijgt van de organisatie en de functie. Daarnaast staat het stellen van vragen, mits het oprecht is, ook belangstellend en geïnteresseerd. Stel geen vragen waarvan je de antwoorden zelf al had kunnen weten. 

Over de organisatie

• Wat zijn de grootste uitdagingen waar de organisatie de komende jaren voor staat?
• Wat zijn de grootste bedreigingen?
• Wie zijn uw belangrijkste concurrenten?
• Hoe onderscheidt u zich van hen?
• Wat zijn de belangrijkste problemen waar de organisatie op dit moment mee wordt geconfronteerd?
• Wie zijn uw belangrijkste klanten?
• Hoe zouden zij de kwaliteit van uw serviceverlening omschrijven?
• Kunt u de sfeer binnen de organisatie omschrijven?
• Waarom is het voor mij aantrekkelijker om bij u in plaats van bij uw concurrent te werken?
• Hoe groot is het personeelsverloop?
• Wat maakt het leuk om hier te werken? 

Over de functie

• Kunt u mij omschrijven wat de functie in de organisatie precies inhoudt?
• Aan wie rapporteer ik?
• Van wie krijg ik opdrachten?
• Wie rapporteert aan mij?
• Kunt u mij het profiel schetsen van de in uw ogen ideale kandidaat voor deze functie?
• Waarop wordt de nieuwe medewerker in deze functie beoordeeld?
• Welke ontplooiingsmogelijkheden zijn er?
• Wat is de positie van mijn functie binnen de organisatie?
• Welke verwachtingen heeft de u/de organisatie met betrekking tot mij/mijn functie?
• Wat is het meest belangrijke met betrekking tot mijn functie?
• Wat zullen mijn eerste taken of eerste taak worden?
• Hoe ziet mijn eerste dag eruit? 

Over de sollicitatie(procedure)

• Wat zijn de redenen dat u iemand van buiten aantrekt?
• Waardoor is de vacature ontstaan?
• Hoe ziet de selectieprocedure eruit?
• Wanneer kan ik een antwoord verwachten? 

Het kan zijn dat je tijdens een sollicitatiegesprek te horen krijgt dat je te jong bent of niet de juiste opleiding hebt gedaan voor de betreffende functie waar jij interesse in hebt. Hieronder volgt input die je als inspiratie kunt gebruiken om een antwoord te geven als dit zich voordoet.

Geef bij alles een voorbeeld waaruit je argument blijkt.

Je bent te jong

• Jonge frisse ideeën.
• Gemotiveerd en enthousiast.
• Flexibel en kneedbaar.
• Pas afgestudeerd en daarom up to date.
• Mensen die al jaren werken, hebben ook ooit ergens zonder ervaring moeten beginnen. 

Je hebt niet voldoende werkervaring; ik:

• Heb mijn vaardigheden in andere situaties ontwikkeld.
• Heb onbetaalde ervaring in dit werk/in deze sector.
• Heb ervaring opgedaan tijdens een stage.
• Ben bereid om extra cursussen te volgen.
• Weet dat ik het kan (plus voorbeeld!).
• Wil deze kans graag grijpen om ervaring op te doen.
• Ben een snelle leerling, kan me gemakkelijk aanpassen.
• Ben extra gemotiveerd.
• Ben zeer begaan/betrokken met/bij deze functie.
• Heb een goede opleiding en goede cijfers behaald.
• Voldoe aan de eisen voor deze functie. 

Overgekwalificeerd / te hoge opleiding 

• Ik ben heel gemotiveerd
• Ik vorm geen bedreiging voor mijn collega/manager 

Geef aan waar je kracht zit Gevarieerde achtergrond 

• Ik ben niet bang voor een uitdaging.
• Ik ben breed geïnteresseerd.
• Ik ben ondernemend, nieuwsgierig en bereid om nieuwe dingen te leren.
• Ik solliciteer weloverwogen voor deze functie.
• Ik wil mijn mogelijkheden niet beperken.
• Ik heb altijd gewerkt, wat aantoont dat ik niet bang ben om aan te pakken.
• Ik wil u graag overtuigen van de overeenkomsten in de verschillende functies 

Verkeerde ervaring 

• De basiskennis is er.
• Ik heb een bredere blik.
• Wellicht dat mijn ervaring vanuit een ander oogpunt u in de toekomst duidelijk wordt.
• Mijn interesses liggen duidelijk in dit gebied. 

Niet elk gesprek is hetzelfde, maar een sollicitatiegesprek bestaat vaak uit vaste onderdelen. Deze kunnen verschillen in volgorde, maar het geeft je een idee wat je kunt verwachten. 

In het eerste gesprek komen onder andere aan de orde:

• Kennismaking
• Vragen over je cv en je persoonlijke achtergrond
• Vragen over je (werk)ervaring en geschiktheid voor de functie
• Vragen over je motivatie voor de functie en de organisatie
• Vragen die je zelf wilt stellen aan de werkgever
• Afsluiting van het gesprek, verloop van de procedure

Bij vervolggesprekken wordt er dieper ingegaan op bovenstaande punten. Daarnaast kun je tijdens vervolggesprekken meer vakinhoudelijke vragen verwachten. Het kan zijn dat je een vervolggesprek met andere gesprekspartners hebt.   Er kan je bijvoorbeeld ook een casus (bestaande werksituatie) worden voorlegd waarop je ter plaatse moet reageren of je krijgt een rollenspel. 

Zorg dat je in elk geval altijd de volgende onderwerpen kunt toelichten:

• De opbouw van je cv. (Waarom heb je bepaalde keuzes gemaakt? Wat heb je precies gedaan? Wat heb je ervan geleerd?)
• Je motivatiebrief.
• Je kennis, vaardigheden en persoonlijke eigenschappen
• Je motivatie voor de functie en de organisatie (gebruik hiervoor bijvoorbeeld de STARR-methode)
• De inhoud van de vacature, waaronder de concrete functie-eisen en taken

Het laatste gesprek is meestal een arbeidsvoorwaardengesprek. 

Houd er rekening mee dat er geen standaard format is voor een sollicitatiegesprek! Het kan dus best voorkomen dat je geen vragen krijgt over je motivatie voor de organisatie of dat arbeidsvoorwaarden al in een eerste gesprek besproken worden. Bereid je daarom goed voor en laat je verrassen!

• Blijf jezelf; het gaat uiteindelijk om de click tussen jou en je gesprekspartner die de organisatie vertegenwoordigt;
• stel jezelf voor en maak oogcontact;
• glimlach, ben vriendelijk;
• laat zien dat je enthousiast bent;
• laat zien dat je voorbereid bent. Neem dus je cv, brief en eventuele aantekeningen mee. Zorg ook dat je pen en papier bij je hebt om eventueel aantekeningen te maken;
• maak vantevoren een vragenlijstje en leg dat ook naast je op tafel;probeer ondanks je zenuwen, een ontspannen houding aan te nemen;
• mocht je heel nerveus zijn, laat dit gerust weten dan kan men hier rekening mee houden.

• Een gesprek is tweerichtingsverkeer. Je hoeft dus niet al jouw vragen tot het einde te bewaren. Haak in met een vraag waar het kan;
• houd je antwoorden kort en eenvoudig;
• vermijd het gebruik van afkortingen en vakjargon als je het idee krijgt dat de ander je niet begrijpt;
• blijf ten alle tijden positief en vriendelijk;
• gebruik de open vragen die je krijgt om jouw verhaal te vertellen. Vragen die beginnen met ‘wat, wie, waarom, hoe en wanneer’;
• ben eerlijk in je antwoorden;
• als je een vraag niet begrijpt, geef dit dan aan. Vraag om verduidelijking;
• denk gerust even over een antwoord na bij een moeilijke vraag bijvoorbeeld;
• herhaal de vraag van de interviewer als je er even over nadenkt, dit brengt rust;
• bedank je gesprekspartner(s) na afloop voor het gesprek.

• Te laat komen;
• een slechte internetverbinding, camera of geluid dat niet werkt of een onopgemaakt bed op de achtergrond als je een online gesprek hebt;
• een ‘slap handje’ als je een handdruk krijgt;
• het geluid van je mobiel aan laten staan;
• brutaal of arrogant worden tijdens het gesprek;
• in discussie gaan met je gesprekspartner;
• niks weten over de organisatie;
• negatief praten over een vorige werkgever;
• teveel praten. Vaak gebeurt dit door de zenuwen bijvoorbeeld;
• over ‘wij’ praten als er naar jouw rol gevraagd wordt;
• andere medewerkers die je ziet of tegenkomt, negeren. Dit zijn misschien wel je toekomstige collega’s.